Làm chủ các sắc độ trong vẽ ký họa

Sau khi có thể phân biệt sắc độ riêng, bóng và ánh sáng, hãy nhìn hai bức ký họa, thực hiện theo một bức ảnh chụp. Chúng sẽ cho bạn biết cách nối liền các sắc độ với nhau nhằm thể hiện các kết cấu và hình dạng.

Xác định sắc độ riêng cùng với ánh sáng và bóng

Chú ý đến sự giản dị, sáng sủa của bức ký họa này. Tất nhiên đây không phải là một tác phẩm lớn, nhưng nó đáng giá vì sự sáng sủa và rõ ràng. Đó là sắc độ riêng của một bức tranh; chẳng có gì phức tạp hay khó khăn cả, đơn giản chỉ là một thông báo cụ thể những gì bạn thấy.

Hình định hướng trong nguyên lý thị giác

Từ hình vô hướng – từ một chấm tròn nhỏ (một điểm) phát triển và lớn dần lên thành một hình tròn có một diện tích nhất định – nếu muốn làm cho hình thể này thay đổi, ta chỉ có thể bắt đầu tác động vào hình thể đó một lực theo một hướng nhằm làm cho nó chuyển động.

Biểu cảm trong truyện tranh

Đường gió và đường tập trung tăng tính “động” cho nhân vật đồng thời cũng khiến biểu cảm thuyết phục hơn.

Học vẽ - Hình họa

Học vẽ - Hình họa. Trước hết hình họa không phải là một bức vẽ nói chung mà là một bài vẽ nghiên cứu cơ bản. Hình họa giúp sinh viên có cách nhìn, cách vẽ có căn cứ khoa học và có phương pháp để dần hướng tới phối hợp một cách thống nhất nhịp nhàng giữa con mắt và bàn tay, nhằm diễn tả được đối tượng lên mặt giấy một cách chân thực và đạt giá trị thẩm mỹ. Khái niệm đúng, giống, chân thực trong nghệ thuật hoàn toàn không đồng nhất với khái niệm đúng, giống, chân thực như trong một vài phạm trù khác. Các khái niệm này bao giờ cũng hàm trong đó chất lượng thẩm mỹ. Nghĩa là phản ánh không nguyên xi các sự kiện mà phải có chọn lọc được những nét đặc trưng , tiêu biểu đồng thời có tính khái quát của sự kiện. Trong lĩnh vực này chúng ta hãy lắng nghe và nên suy nghĩ một cách nghiêm túc những phát biểu của các danh nhân văn hóa: - " Mắt người tái hiện lại và sự thỏa mãn một cách khác với loài vật, tai con người khác với tai các loài vật kém phát triển " (Mác - Anghen về nghệ thuật ) - " Trong nghệ thuật, điều quan trọng không phải là cái đúng của các sự kiện, mà là cái đúng của tâm lý sự kiện " (M.Goocki) - " Con mắt của chúng ta thấy tất cả, nhưng trí óc của chúng ta chỉ chọn lọc những cái gì mà nó cho là đẹp " ( N. Put- xanh, danh họa Pháp ) - " Tranh hay ở chỗ vừa giống vừa không giống, giống là mị tục, không giống là lỗi thời " ( Tế Bạch Thạch - danh họa Trung Hoa ) Từ những ý kiến trên, chúng ta hãy xem những tác phẩm của các danh họa trên thế giới như: Michelangelo, Ra-pha-en, Leonardo di ser Piero da Vinci...Chúng ta đều thấy những nét tiêu biểu nhưng hết sức chân thực, hết sức giản dị và luôn làm ta xúc động bởi chiều sâu tâm lí của các bức hình cũng như về mặt nghệ thuật. Đối với người thầy hướng dẫn cần giúp các em sinh viên không sa đà vào các chi tiết vụn vặt, không tiêu biểu mà phải có cái nhìn khái quát, biết đưa vào bài các đường nét đã được chọn lọc và biết tổ chức chúng lại thành một bức tranh có chất lượng khá về các mặt. Tránh quan niệm sai lầm học vẽ tức là trông thấy sao vẽ thế ấy. Lối vẽ sẽ làm hạn chế khả năng vươn lên của các em. Mặt khác, phải phân tích cho các em hiểu chỗ yếu kém trọng việc bịa đặt tùy tiện, cái lối làm ra vẻ sáng tạo, vẽ muốn khoe khoang nhưng lòe người xem bằng kĩ thuật. Mỗi bức vẽ cần đặt ra yêu cầu và nhiệm vụ từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp.

Từ điển Mỹ Thuật Công Nghiệp

Học vẽ - Từ điển Mỹ Thuật Công Nghiệp. Mỹ thuật công nghiệp xuất hiện chưa lâu, nó gắn liền với nền sản xuất công nghiệp mới phát triẻn mạnh mẽ từ đầu thế kỷ XX. Các nhà sản xuất công nghiệp mới phát triển mạnh mẽ từ đầu thế ky X. Các nhà sản xuất nhận thấy rằng hàng hoá muốn cạnh tranh và bán chạy thì phải đẹp. Châm ngôn của họ là "hàng xấu" thì khó bán", nên mỹ thuật đã được huy động tham gia tối đa vào sản xuất công nghiệp. Từ đó, các trường đào tạo về mỹ thuật công nghiệp và các hiệp hội mỹ thuật công nghiệp được hình thành

Học vẽ có khó không ?

Khi bạn đang muốn học để thi ngành năng khiếu và học để thỏa mãn niềm đam mê của mình về nghệ thuật thì chắc chắn sẽ có câu hỏi trên. Học vẽ giống và không giống với học văn hóa ở chỗ nào? - Giống ở chỗ: Bạn phải học từ cơ bản, tức là khi học văn hóa thì ta bắt đầu từ việc cầm bút, bảng chữ cái, những con số và rồi nâng cao hơn. Còn học vẽ bạn phải bắt đầu từ việc cầm que đo, bút chì, bắt đầu từ những bài khối cơ bản rồi nâng cao. Học vẽ và học văn hóa đều đòi hỏi người học phải có sự kiên nhẫn, rèn luyện mình qua các bài tập, người ta thường nói " văn ôn võ luyện", học vẽ cũng tương tự như vậy. Càng rèn luyện nhiều chất lượng các bài vẽ sẽ càng nâng cao nhiều hơn. - Không giống ở chỗ: Học văn hóa bạn có thể mua tài liệu hoặc qua hướng dẫn giáo viên rồi làm bài tập, có thể tham khảo từ trên mạng và tự làm. Học vẽ đòi hỏi bạn phải có sự hướng dẫn của giáo viên day ve, trực tiếp vẽ trên lớp với mẫu thật, rồi dựa trên nhận xét để sửa bài. Có thể bạn sẽ tìm được clip dạy vẽ hay sách dạy vẽ nhưng đôi khi nhìn vào mà ta vẫn loay hoay không biết vẽ như thế nào và bắt đầu từ đâu? Tại sao cách học trên không hiệu quả ? Bởi vì cách trên thích hợp với những bạn đãhọc qua cơ bản chưa có điều kiện nâng cao. Vì vậy, học vẽ bạn nên bắt đầu từ: 1. Cầm que đo ( để tính tỉ lệ ) , vẽ những khối cơ bản như vuông, tròn,tam giác, chữ nhật, hình trụ... Sau đó là làm quen với cách cầm bút ( cầm bút vẽ khác với cầm bút viết ), cách lên đậm nhạt cho khối. Hiện có sách củatrung tâm mỹ thuật MS hướng dẫn khá đầy đủ, bạn xem thêm tại đây Các sách dạy vẽ trên thị trường chủ yếu là sách Trung Quốc, nhìn tuy đẹpnhưng khó học theo vì người ta chì hướng dẫn phác những đường lớn,( trong khi họ phác vài nét đã chuẩn thì người mới học làm sao nắm bắt ?) và chủ yếu tả chất. 2. Vẽ tĩnh vật: vẽ các đồ vật xung quanh như cốc, lọ hoa, quả bóng, bàn,ghế...vv , vì những đồ vật này chủ yếu thiết kế dựa trên hình khối cơ bản.

Bài tập - Vẽ Tượng

Bài tập -Vẽ Tượng Khi vẽ mặt người, cần vẽ phác sơ bộ hình cốt bên trong trước, qua những xương gò má, u trán, cằm, vòng mắt và các cơ mắt, mồm, mục đích để ôn tập khi đã học bài này. Mỗi người có mỗi đặc điểm khác nhau cho nên mọi người không ai giống ai.Có 3 đặc điểm : - Đặc điểm của tuổi già - tuổi trẻ. - Đặc điểm của mỗi người nói chung. - Đặc điểm của các giống người trên thế giới. Đặc điểm của tuổi nói chung thì tỉ lệ của mặt người, vị trí của mắt mũi mồm,tuổi tác cũng làm ảnh hưởng.Tỉ lệ của mặt trẻ con : vị trí mắt không ở gữa mặt, lúc mới đẻ, mắt thấp cho nên mũi bé, gần như không rõ, càng lớn mắt càng dâng cao. Từ 16 tuổi trở đi đến 60 tuổi ( trừ trường hợp cá biệt không kể ) thì mắt ở giữa mặt. Nhưng quá 60 tuổi thì mắt lại bắt đầu thấp xuống do xương quai hàm thấp xuống và các cơ bị nhão, nhưng khác trẻ con là : mũi dài ra, và tỉ lệ từ mũi đến cằm ngắn đi.Tuổi già mắt trũng do càng ngày càng ít thịt ( teo cơ ) và vì thế lông mày rậm và gần mắt hơn. Mũi dài ra, cằm lẹm vào ( vì móm ). Như trên đã nói trẻ con mũi bé tuy không có răng nhưng cũng không ngắn đi từ mũi đến mồm quá ( mới đẻ ), cằm lẹm, lông mày không rõ rệt và xa mắt.Vẽ mặt người còn gọi là vẽ chân dung. Một bức chan dung đẹp phải vẽ giống, từ hình dáng, đặc điểm của khuân mặt, con mắt, mũi mồm , tai, ... của người mẫu và cao hơn, tức là phải sinh động, có hồn, đó là hai yếu tố cuối cùng của vẽ chân dung. Muốn được sơ bộ đầu người lên trên giấy, công việc đo là cần thiết trước. Nhờ đo ta tìm được vị trí các bộ phận của mặt người :mắt , tai mũi, mồm giai đoạn này ta phải nhận xét chi đáo, vì vẽ sai đi một tí thì một là thành dị dạng, hai là chỉ hơi giống mặt người, hoặc không giống gì cả. Nếu vẽ chân dung mà không giống người mẫu thì chưa thể gọi là chân dung được.

Vẽ nét cơ thể người

Vẽ nét cơ thể người , Vê việc vẽ nét có thể con người là một môn huấn luyện cơ sở về mỹ thuật rất quan trọng. Bản thân việc vẽ nét nó cũng có thể trở thành một hình thức nghệ thuật độc lập. Loại hình biểu hiện của vẽ nét có rất nhiều nội dung của nó cực kỳ phong phú, việc sử dụng các đường nét và sự hòa hợp giữa sáng và tối là các nguyên tố tạo thành cơ bản của vẽ nét, Đây là tài liệu mà trung tâm mỹ thuật ms sưu tầm được trong đó gồm các phần như : vận dụng các kỹ pháp và các bước vẽ, cơ thể nam ngồi,,cơ thể nữ nằm, cơ thể nam đứng, cơ thể nữ ngồi, Mơì các bạn cùng tìm hiểu .

Hoc ve - Cẩm nang vẽ người TQ

Hoc ve - Cẩm nang vẽ người TQ. Những việc bạn cần phải làm. Các vật liệu và công cụ bạn cần phải chuẩn bị. Bút : Trong các cuộc thi về mỹ thuật thông thường thì bút chì được lựa trọn là chính. Đối với các bạn có trình độ tương đối cao hơn có thể lựa chọn bút than. Có những trường mỹ thuật khi thi các công cụ qui định thống nhất để vẽ chỉ là bút than vì vậy Trong luyện tập hàng ngày tốt nhất bạn cũng chỉ sử dụng bút chì và bút than. Bút chì : có nhiều độ đậm nhạt, dễ sửa đổi và có thể phác họa một cách tinh tế và cũng có thể tô với mảng lớn, đó là một công cụ tốt nhất để lựa trọn khi thi. Bút chì tổng cộng có 14 loại 6h-8b, bút chì loại h thuộc loại cứng, lõi bút tương đối nhỏ , chất chì tương đối cứng, độ đậm nhạt tương đối nhạt, từ 6H-HB, là từ nhạt tới đậm. Bút chì loại B thuộc loại bút chì mềm, lõi bút tương đối thô to, chất chì tương đối mềm, độ đậm nhạt tương đối sâu thẫm, từ B cho tới 8B, là từ nhạt cho tới sẫm đậm. Trong các bài thi vẽ chân dung bán thân tốt nhất nên lựa chọn bút chì loại B, nếu độ cứng hoặc mềm quá độ cũng không tốt. Bút chì cứng hóa mềm hóa khó có thể dễ dàng kết hợp với nhau, nó làm cho độ đậm nhạt trên bức vẽ loạn, không thống nhất. Cũng không nên chỉ dùng một loại bút chì để tránh bức vẽ đơn điệu,không phong phú. Thông thường trước tiên nên vẽ các đường bằng bút chì mềm sau đó vẽ các đường bằng bút chì mềm sau đó vẽ các đường bằng bút chì cứng như vậy sẽ tăng cường thêm sức của các đường vẽ, nếu làm ngược thì sẽ tạo ra các nếp lấm tấm và phản quang. Dưới đây là cách tổ hợp mấy loại bút chì để các bạn tham khảo. Trong thực tế dần dần nắm vững thói quen của mình các bạn sẽ tổ hợp các bút chì theo ý riêng. B, 2B,3B là một nhóm. 2B,3B,4B là một nhóm 3B, 4B,5B, là một nhóm. 4B, 5B,6B, là một nhóm. Bút chì 8B quá mềm không dễ nắm vững và dễ dàng gãy cho nên đối với những người mới học tôi đề nghị không nên dùng.Bút than: Không phân ra cứng mềm, so với bút chì thì tương đối mềm hơn, hạt tương đối thô và không phản quang. Những đặc điểm này khi vẽ với tốc độ nhanh, đường biến hóa nhiều có thể tạo thành quan hệ tương phản đen trắng mãnh liệt và thích hợp khi thể hiện các hiệu quả biểu hiện có sức và phóng khoáng, rộng rãi. Sự biến đổi đậm nhạt của bút than hoàn toàn quyết định bởi đường nét thô hoặc tinh, nhẹ hoặc nặng khi đặt bút và khi đã vẽ rồi thì rất khó sửa chữa, cho nên sử dụng bút than để vẽ cần có trình độ, nắm vững thành thục và có thời gian học vẽ tương đối lâu. Còn một nguyên nhân nữa là do chất của bút than tương đối mềm và độ kết hợp với giấy tương đối kém cho nên sau khi vẽ xong cần phải dùng các dịch có pha rượu để cố định chúng lên trên bức vẽ. Trong việc thi vẽ ở trường cao đẳng mỹ thuật rất nhiều nơi quy định không được sử dụng dịch để cố định bức vẽ, như vậy sẽ làm việc thi bằng bút than tăng thêm nhân tố bất xác định và điều này các bạn thí sinh nên lưu ý.

Phương pháp vẽ tượng thạch cao

Theo phương pháp học vẽ hình họa - vẽ tượng thạch cao Trong các trường nghệ thuật tạo hình, hình họa là môn học cơ bản nhằm rèn luyện nhận thức thẩm mỹ và kỹ năng thể hiện hình khối không gian. Hình họa trong tiếng Pháp được chỉ rõ là hình vẽ theo mẫu khỏa thân, tức là lấy cơ thể hoàn mỹ của con người làm đối tượng nghiên cứu. Hình họa là bộ môn nghệ thuật tạo hình dựa trên cơ sở nghiên cứu về luật xa gần và giải phẫu tạo hình, nhằm phản ánh tính chất chân thực của sự vật hiện tượng dưới nhận thức thẩm mỹ của họa sĩ thông qua hoạt động nghiên cứu mẫu tự nhiên. Học vẽ đầu tượng thường yêu cầu người học vẽ phải : - Nắm được phương pháp dựng hình, cách phân tỉ lệ từng phần bao gồm tỉ lệ giữa đầu và phần cổ,bục bên dưới. - Nắm được cách đi nét đậm nhạt để tả chiều sáng tối cho tượng - Nắm được cách lên bóng tạo mối tương quan gữa tượng và nền. Tuy nhiên người mới học vẽ đầu tượng thường không nắm được phương pháp dựng nên hay bị cuốn vào các chi tiế nhỏ mà quên đi tổng thể lớn. Vì vậy mới học vẽ đầu tượng cần chú ý các điều sau: - Trước khi vẽ phải quan sát mẫu, có sự nhận xét về đặc điểm của mẫu - Khi dựng hình chú ý dựng từ ngoài vào trong ( tìm diện tích khuân mặt, cung lông mày, mắt, mũi, miệng...) từ tổng thể đến chi tiết - Đặt ra xa quan sát mẫu và so sánh với bài của mình ( điều này người mới hoc ve thường không làm do tâm mí ngại sửa và sợ sai ) - Khi đánh bóng không nên đánh từ chi tiết nhỏ mà nên phủ sáng tối theo diện lớn ( tức là phân làm hai nửa sáng tối rõ dệt ) từ đó lên đậm dần vào các mảng chi tiết hơn. Hoc ve đầu tượng thi mỹ thuật ( viện ĐH Mở, sư phạm... ) khác với hoc ve thi kiến trúc ở đâu? - Khác ở chỗ: hoc ve thi mỹ thuật thường chú ý đến khối và hiểu sâu về khối hơn việc tạo chất liệu, đánh bóng là để tôn lên khối, nền chỉ có vai trò tôn lên giá trị của khối tạo mối tương quan giữa hình và nền. khổ giấy để thi là A2. Hoc ve thi tượng kiến trúc thường chú ý đến việc tả chất liệu, cách lên bóng mềm mại, nịnh khối, phần nền cũng được chú ý nhiều, khổ giấy thi là A3.

Hoc ve - Kỹ thuật vẽ tượng

Kỹ thuật vẽ tượng. Phác họa là miêu tả, vẽ vật thực với một loại màu sắc,đây là quá trình không thể thiếu trong hội họa. Giai đoạn đầu tiên của phác họa chính là tập vẽ chân dung tượng thạch cao , nhờ những bài vẽ bằng thạch cao đã giải quyết được rất nhiều vấn đề trong hội họa. Tập vẽ chân dung tượng thạch cao vừa là nền tảng để tập vẽ tượng thạch cao, vừa là nội dung chính trong các đề thi vào các trường mỹ thuật, đồng thời cũng là bộ môn không thể thiếu trong giáo dục mỹ thuật.Vẽ tượng thạch cao cần chú ý đến những phương pháp trong kỹ xảo thể hiện, trong quá trình tập vẽ vật thực, có thể luyện tập với nhiều hình thức thể hiện khác nhau, như tập phác họa kết cấu và tập phác họa độ sáng tối. Bút chì và bút chì than thường được sử dụng trong vẽ thực, bởi lẽ hai loại bút này có thể vẽ được các chi tiết nhỏ và dễ tẩy xóa, đặc biệt thích hợp với học sinh / sinh viên trong thi cử, dễ sử dụng và phát huy khả năng hơn. Nhìn từ yêu cầu của đề thi các giáo viên cũng sẽ thích những tác phẩm tạo hình chính xác , độ sáng tối rõ ràng và kết cấu hài hòa. Trong đó mức độ chính xác của hình quyết định trực tiếp tới sự thành công hay thất bại của bức vẽ . Trong tập vẽ tượng thạch cao chúng ta không phán đoán mức độ khó dựa vào số lượng các chi tiết ở bộ phân đầu , mà là phán đoán dự vào 3 phương diện động thái , hình thái và hình tượng. Thứ nhất , vẽ có động thái sẽ khó hơn không có động thái, như đầu ngoảnh ra sau hướng lên trên của dũng sĩ , cho thấy động thái khá rõ ràng. Thứ hai, vẽ biểu lộ tình cảm khó hơn không biểu lộ tình cảm , như nét mặt nghiêm túc, chau mày của Alexander hay vẻ mặt kinh hãi, đau khổ của Laocoon. Thứ ba, hình tượng thạch cao phức tạp, chi tiết , độ khó cao , như tóc và râu của Moussy, tóc của Apollo, ngoài ra còn cần nắm vững đặc trưng về tuổi tác, như trẻ khóc .... Đây đều là những vấn đề cần lưu ý trong quá trình luyện tập. Phác họa vật thực có thể khái quát thành hai phần quan sát và thể hiện, : Trước hết về mặt quan sát , cần chú ý bắt đầu từ chỉnh thể , nhận ra sự khác biệt và thay đổi trên các phương diện như hình thể , độ sáng tối , kết cấu để từ đó khuân mặt của tượng mẫu, sau đó tiến tới miêu tả cụ thể ngũ quan , về mặt thể hiện quá trình vẽ vật thực thường bắt đầu từ tổng thế rồi tới các bộ phận chi tiết, tiếp đến là kiểm tra, chỉnh sửa , đặc biệt cần phải kiểm tra , chỉnh sửa , đặc biệt cần phải kiểm tra xem tỉ lệ , kết cấu có đối xứng không, mức độ lồi lõm đã đúng chưa.Có rất nhiều cách thể hiện khi phác họa, về hình thức thể hiện , dự vào sự khác biệt về mức độ chuyên nghiệp, có thể phân thành phác họa sáng tác, phác họa nhân tố ( bình thường chúng ta vẫn tập khá nhiều ), phác họa thiết kế, phác họa sáng tối, phác họa kết cấu, phác họa theo chủ nghĩa siêu tả thực,... Trong các kỳ thi phác họa chuyên nghiệp thường được yêu cầu vẽ bằng hình thức phác họa sáng tối và phác họa tả thực. Khi thi thường dùng hai loại ánh sáng , ánh sáng đèn và ánh sáng tự nhiên. Ưu điểm của ánh sáng đèn làm nổi bật sự tương phản giữa hai màu đen trắng, miêu tả rõ tầng bậc dễ thể hiện các mảng đen trắng , xám và sự chuyển đổi tầng bậc, kết cấu, nhấn mạnh được hiểu quả chỉnh thể của bức vẽ , Ưu điểm của ánh sáng tự nhiên là đường sáng nhẹ nhàng , có thể làm thay đổi màu sắc, kết cấu và các chi tiết nhỏ trên vật thể mà không chịu ảnh hưởng cảu bất kỳ nhân tố nào, nhờ đó chúng ta có thể miêu tả chính xác rất nhiều nhân tố như hình thể , kết cấu, không gian ,... đặc biệt phù hợp với cách thể hiện và nghiên cứu của phác họa theo chủ nghĩa tả thực.Tượng thạch cao giúp ích rất nhiều cho chúng ta trong việc tập dựng hình và nghiên cứu kết cấu. Có 4 nhân tố chính tạo nên hiệu quả bức vẽ, đó là hình thể, kết cầu,độ sáng và màu sắc, trong đó hình thể là nhân tố quan trọng nhất, cũng là nội dung cần giải quyết nhất. Tuy nhiên, thí sinh dự thi cũng không nên chỉ chăm chăm vào việc vẽ chính xác hình thể, còn cần cố gắng tạo ra một tác phẩm đạt hiệu quả cả về hình thể lẫn vẻ mặt biểu cảm. Mỗi tượng nhân vật thạch cao,

Hoc ve - Giải phẫu sách Đức

Hoc ve - Giải phẫu sách Đức. Học hình họa muốn được tốt, không thể không biết khoa giải phẫu cơ thể. Đây là khoa học phân tích cơ thể con người, từ ngoài da đến xương. gân , cơ và sự chuyển biến của nó qua sự chuyển động của cơ thể. Khoa giải phẫu cơ thể cũng đã tổng hợp và phân tích được các tỉ lệ của cơ thể, những đặc điểm khác nhau, giữa nơi này với nơi khác trên thế giới, giúp họa sĩ kiến thức về cơ thể, do đấy mà có thể sáng tạo nghệ thuật được phong phú. Nhà họa sĩ vĩ đại của nước Ý là Lê-ô-na đơ Vanh - Xy ( Leosnard de vinci ) thời phục hưng đã góp công lớn đầu tiên trong việc khai thác ra khoa giải phẫu cơ thể người. Qua nhiều năm, khoa này cũng được bổ sung và càng ngày càng phong phú. Đối với chương trình cơ bản hội họa này, yêu cầu học khoa này không cao. Ở đây chỉ đưa ra một số nét căn bản, có tính chất khái niệm để người học dễ dàng thể hiện con người. Nếu cần nghiên cứu sâu có thể tìm xem ở một số sách giải phẩu cơ thể người của Đức, Hungari, Liên Xô và Việt Nam ( do nhà xuất bản Văn hóa, Hà Nội, xuất bản ).

0976984279