Họa tiết luôn là nguồn cảm hứng bất tận trong thời trang, hoa hồng rực rỡ, hoa bồ công anh nhẹ nhàng hay hoa lưu ly thanh lịch đều đã từng góp mặt trên những sàn diễn thời trang lớn nhỏ. Thế nhưng có lẽ đây là lần đầu tiên họa tiết hoa được biến tấu từ chi tiết “quạt lông công” trong tranh Hàng Trống được đưa lên trang phục. Hiện đại hơn, sang trọng hơn là điều mà họa tiết này mang đến cho bộ trang phục.
Trong tự nhiên có rất nhiều hình dạng khác nhau với những đặc điểm khác nhau. Hình cơ bản ở đây được nhắc đến đó chính là hình vuông, chữ nhật, tròn và tam giác đều. Trang trí cơ bản là cách sắp xếp các yếu tố tạo hình như đường nét, màu sắc, hình mảng, đậm nhạt theo các nguyên tắc trang trí để tạo nên một bố cục hợp lí, có chính phụ, màu sắc hài hòa, thống nhất về nội dung và hình thức.
Hoa văn, trước hết đó là một biểu hiện của quan niệm thẩm mỹ, thông qua các bố cục mô típ, màu sắc, kỹ thuật… mặt khác trong đời sống cổ truyền của các dân tộc nó còn phản ánh những khía cạnh tâm lý, xã hội khác như tín ngưỡng chứa đựng bên trong các hình vẽ, các màu sắc, các phong cách bố cục hoa văn ấy là bản sắc văn hóa dân tộc, là tiến trình phát triển của lịch sử văn hóa, văn hóa và sự giao thoa văn hóa của các tộc người.
Chương III phân loại theo mô típ như rồng, phượng, hoa sen, hoa cúc v.v… Từ các mô típ tác giả phân tích sâu về biểu tượng của nó trong xã hội, mối quan hệ về hoa văn đó với các nền văn hóa khác trong khu vực.
Trong các hoa văn về đề tài hiện thực của nghệ thuật trang trí thời này, những đề tài có liên quan đến hoạt động của con người đương thời chiếm một số lượng lớn. Đó là những hình ảnh về các ngôi nhà công cộng, về những con thuyền – một phương tiện giao thông ưu việt đương thời. Đó còn là những trò chơi, những tục đánh trống đồng, những vũ sĩ trong những điệu múa tập thể…
Đây là loại đề tài được các nghệ nhân Lạc Việt chú ý đến rất nhiều. Ngay từ thời nền văn hóa Gò Mun, chúng ta đã thấy một hình chim được khắc họa trên đồ gốm, nhưng phải đến thời Đông Sơn trên các đồ đồng hình chim mới có nhiều. Hầu như trống đồng nào cũng có. Riêng trên mặt trống đồng Ngọc Lũ, Vũ Thế long đã đếm được 50 hình mẫu tất cả.
Phải quan sát thật kỹ người ta mới có thể nhận thấy hết giá trị của thổ cẩm Mường. Trang phục của người Mường đơn giản nhưng chỉ riêng phần cạp váy cũng đủ thể hiện tinh hoa văn hóa. Một chiếc cạp váy gồm ba phần theo thứ tự từ trên xuống: Rang trên, Rang dưới, và Cao. Rang trên bao gồm các hoa văn hình học thể hiện các hình thái khác nhau của mặt trời theo bố cục ngang.
Hai nhóm dân tộc Thái từ Mai Châu, Hòa Bình và Quỳ Châu, Nghệ An. Cả hai nhóm này đều có truyền thống dệt vải lâu đời, nhưng mỗi nhóm lại có nét đặc sắc riêng. Người Thái ở Mai Châu thường dệt các tấm có hoa văn hình học với bố cục và cách phối màu mang hơi thở hiện đại, còn người Thái ở Quỳ Châu lại rất giỏi trong việc kết các hoa văn cầu kỳ, tình xảo.
Để tô điểm cho những sản phẩm dệt truyền thống của mình, người Hmông kết hợp nhiều kỹ thuật khác nhau bao gồm vẽ sáp ong nhuộm chàm, thêu và chắp vải để tạo thành các mẫu hoa văn đa dạng.
Đây là một loại hoa văn thường ra đời vào những nơi có diện tích trang trí không vuông vắn nên nghệ nhân đã vận dụng thực hiện các đường kẻ không cách đều nhau để tạo các đường thẳng thành hình rẻ quạt. Ví dụ như trên một số đáy gốm ở di chỉ Đồng Đậu và di chỉ Lũng Hòa, người thợ gốm đã chải theo kiểu khuông nhạc các đường thẳng chạy đều ra các phía.
Đây cũng là một hoa văn nhỏ có nhiều ở các thời kỳ. Phần lớn hoa văn này không phải kết quả của việc kẻ vạch 4 cạnh tạo thành mà hình như người Sơ sử đã dùng cái que có hình khối chữ nhật vuông để ấn lõm xuống mà các nhà khảo cổ học thường gọi là “văn in”.
Người Sơ sử đã sử dụng hoa văn để trang trí trên nhiều vật dụng của nhiều loại chất liệu khác nhau như gỗ, tre nứa, vải, da thú, đồ gốm, đồ đồng. Đáng tiếc, do hư nát nên ngày nay chỉ còn lại hai loại duy nhất là đồ gốm và đồ đồng. Đồ gốm ngay từ thời Tiền sử đã thấy trang trí nhiều nhưng phần lớn là xuất phát từ kỹ thuật mà có như văn chải, vặn thừng…
Những đồ gốm đầu tiên là loại gốm thô xương đất dầy, lẫn nhiều cát và các tạp chất, độ nung còn quá thấp. Có thể người Tiền sử muốn tạo dáng gốm đã vắt đất ép vào một khuôn đan bằng tre nứa hoặc cả sợi thừng chằng giữ. Khi đem nung khuôn đan bị cháy và đồ gốm chín để lại trên mình những vết đan. Và đó là hoa văn văn nan, loại hoa văn khởi đầu của đồ gốm.
Đan len hay móc chỉ đều là những nghề thủ công có từ lâu đời. Do càng ngày càng có thêm những mẫu mã mới, những nguyên vật liệu mới và các nhà thiết kế cũng không ngừng tạo nên những mẫu thời trang đẹp mắt được đan móc bằng len sợi, cho nên những vật dụng bằng len sợi vẫn còn sức thu hút những người say mê chúng.
Một số con dấu Hoa Lộc hình vuông và chữ nhật. Những chỗ khác màu, rất nét, hơi bóng là “tút” lại thời hiện đại. Hoa văn hình học với cấu trúc rất chặt chẽ.
